Δ΄ ΤΑΞΗ - ΙΣΤΟΡΙΑ
ΑΡΧΑΪΚΑ ΧΡΟΝΙΑ
5. ΝΕΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Οι πόλεις-κράτη
Στα αρχαϊκά χρόνια άρχισαν να δημιουργούνται οι πόλεις-κράτη (πόλεις οχυρωμένες με τείχη, οι οποίες ήταν σαν κράτη: είχαν δικό τους άρχοντα, δικό τους στρατό, δικούς τους νόμους και, αργότερα που έφτιαξαν τα πρώτα νομίσματα, και δικό τους νόμισμα.
(Τις φωτογραφίες τις βρήκαμε εδω: https://www.youtube.com/watch?v=Kouuuzglk48)
Κάθε πόλη-κράτος έκτιζε την ακρόπολη στο πιο ψηλό σημείο της: ένα φρούριο από το οποίο μπορούσαν να εποπτεύουν [να παρακολουθούν] όλη την γύρω περιοχή για να δουν αν έρχεται κάποιος εχθρός.
Μέσα από τα τείχη βρίσκονταν τα σπίτια, τα καταστήματα, τα δημόσια κτήρια, οι ναοί, κλπ.
Έξω από τα τείχη βρίσκονταν τα χωράφια που καλλιεργούσαν οι κάτοικοι.
Σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής, οι κάτοικοι κλείνονταν μέσα από τα τείχη και, αν τα πράγματα εξελίσσονταν άσχημα, έτρεχαν να προστατευτούν μέσα στην περιοχή της ακρόπολης.
Η πιο γνωστή ακρόπολη ήταν βέβαια η Ακρόπολη της Αθήνας.
Μέσα από τα τείχη βρίσκονταν τα σπίτια, τα καταστήματα, τα δημόσια κτήρια, οι ναοί, κλπ.
Έξω από τα τείχη βρίσκονταν τα χωράφια που καλλιεργούσαν οι κάτοικοι.
Σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής, οι κάτοικοι κλείνονταν μέσα από τα τείχη και, αν τα πράγματα εξελίσσονταν άσχημα, έτρεχαν να προστατευτούν μέσα στην περιοχή της ακρόπολης.
Η πιο γνωστή ακρόπολη ήταν βέβαια η Ακρόπολη της Αθήνας.
Στο σχέδιο βλέπουμε μια πόλη-κράτος (εδώ απεικονίζεται η Αθήνα), με τα τείχη, τα σπίτια, τα χωράφια και την ακρόπολη.
(Πηγή: www.flickr.com)
(Πηγή: www.flickr.com)
Οι πιο σημαντικές πόλεις-κράτη ήταν η Αθήνα και η Σπάρτη.
Όταν αυξήθηκε ο πληθυσμός, οι άνθρωποι άρχισαν να ψάχνουν καινούρια μέρη να ζήσουν, πιο εύφορα και με καλύτερα και περισσότερα χωράφια να καλλιεργήσουν.
Έτσι άρχισαν να φεύγουν από τις περιοχές της σημερινής Ελλάδας.
Αυτή την φορά όμως έφευγαν οργανωμένα:
1. Η πόλη έστελνε αντιπροσώπους σε κάποιο μαντείο και ρωτούσαν να μάθουν για το πιο κατάλληλο μέρος να πάνε να ζήσουν.
(Τα πιο γνωστά και φημισμένα ήταν το μαντείο της Δωδώνης και το μαντείο των Δελφών.
Το μαντείο της Δωδώνης σήμερα:
Έτσι άρχισαν να φεύγουν από τις περιοχές της σημερινής Ελλάδας.
Αυτή την φορά όμως έφευγαν οργανωμένα:
1. Η πόλη έστελνε αντιπροσώπους σε κάποιο μαντείο και ρωτούσαν να μάθουν για το πιο κατάλληλο μέρος να πάνε να ζήσουν.
(Τα πιο γνωστά και φημισμένα ήταν το μαντείο της Δωδώνης και το μαντείο των Δελφών.
Το μαντείο της Δωδώνης σήμερα:
Το μαντείο των Δελφών σήμερα:
2. Όσοι είχαν αποφασίσει να μεταναστεύσουν, πήγαιναν στην αγορά της πόλης και έπαιρναν το "ιερό πυρ" (την ιερή φωτιά: μια φωτιά που πρόσεχαν να μην σβήνει ποτέ) για να την μεταφέρουν και να την τοποθετήσουν στον βωμό της νέας περιοχής που θα πήγαιναν.
(www.youtube.com/watch?v=Kouuuzglk48)
Το ιερόν πυρ συμβόλιζε τους δεσμούς της αποικίας με την μητέρα-πατρίδα, την μητρόπολη δηλαδή.
Αυτή η μετανάστευση ονομάστηκε β΄ αποικισμός, για να τον ξεχωρίζουμε από τον α΄ αποικισμό (που είχε γίνει την γεωμετρική εποχή, μετά την κάθοδο των Δωριέων).
Τα παράλια της Μεσογείου γέμισαν όλα από ελληνικές αποικίες.
Αυτή η μετανάστευση ονομάστηκε β΄ αποικισμός, για να τον ξεχωρίζουμε από τον α΄ αποικισμό (που είχε γίνει την γεωμετρική εποχή, μετά την κάθοδο των Δωριέων).
Τα παράλια της Μεσογείου γέμισαν όλα από ελληνικές αποικίες.
Στα καινούρια μέρη που πήγαιναν έκτιζαν ναούς, λατρεύοντας τον ίδιο κύριο θεό που λάτρευαν και στην μητρόπολη.
ΝΑΟΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΣΙΚΕΛΙΑ
Ναός "Ε", από την ομάδα ναών: Σελινούντας, Σικελία
(© Digitalzoot)
Ναός της Ομόνοιας: Ακράγαντας, Σικελία
Ναός της Ομόνοιας: Ακράγαντας, Σικελία
(© Digitalzoot)
Το θέατρο των Συρακουσών, Σικελία
Το θέατρο των Συρακουσών, Σικελία
(© Digitalzoot)
Ναός της Ήρας (ή του Δία, ή του Απόλλωνα): Ποσειδωνία, Σικελία
Ναός της Ήρας (ή του Δία, ή του Απόλλωνα): Ποσειδωνία, Σικελία
(© Digitalzoot)
ΝΑΟΙ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
ΝΑΟΙ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
Ναός του Απόλλωνα: Δίδυμα, Μικρά Ασία
Ναός της Αθηνάς: Άσσος, Μικρά Ασία
Οι πιο πολλές αποικίες δημιουργήθηκαν στην Κάτω Ιταλία και στην Σικελία. Ιδρύθηκαν τόσες πολλές ελληνικές αποικίες εκεί που η περιοχή ονομάστηκε Μεγάλη Ελλάδα.
Στην Κάτω Ιταλία και την Σικελία η ελληνική παρουσία ήταν τόσο ισχυρή, που έχει σωθεί μέχρι τις ημέρες μας:
Σήμερα σε αυτές τις περιοχές ζουν πάρα πολλοί άνθρωποι, απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίοι μιλάνε μια γλώσσα που στην πραγματικότητα είναι αρχαία ελληνικά μαζί με παλιά και νέα ιταλικά.
Αυτή η γλώσσα είναι τα γκρεκάνικα.
Ακούστε δύο τραγούδια από την Κάτω Ιταλία.
Το πρώτο είναι διασκευασμένο από το ελληνικό συγκρότημα Encardia:
Σήμερα σε αυτές τις περιοχές ζουν πάρα πολλοί άνθρωποι, απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, οι οποίοι μιλάνε μια γλώσσα που στην πραγματικότητα είναι αρχαία ελληνικά μαζί με παλιά και νέα ιταλικά.
Αυτή η γλώσσα είναι τα γκρεκάνικα.
Ακούστε δύο τραγούδια από την Κάτω Ιταλία.
Το πρώτο είναι διασκευασμένο από το ελληνικό συγκρότημα Encardia:
"Νανούρισμα - Ταχτάρισμα"
(https://youtu.be/v8B0O0GfhHg?si=cNPa31TSCJBNm-Qp)
Το δεύτερο είναι μια ηχογράφηση του 1981, στο χωριό Κοριλιάνο της ελληνόφωνης κοινότητας Σαλέντο της Κάτω Ιταλίας. Τραγουδούν ο Giovanni Manza και κάτοικοι του Κοριλιάνο:
"Καληνύφτα"
(https://youtu.be/LrH50ECHqZQ?si=33juPwX3ZtDXKrSl)
Την περίοδο της επιδημίας (πανδημίας, όπως προτιμάτε) του κορονοϊού το ιταλικό υπουργείο Υγείας, με την βοήθεια του Γκρεκάνικου Συλλόγου "Γυαλός του Βούα (Γυαλός του Βοδιού)", από το Ρήγιο (Reggio) της Καλαβρίας, έβγαλε μια σχετική αφίσα στα γκρεκάνικα.
Δείτε την, και προσέξτε πόσο εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε τις λέξεις και το νόημα!
Δείτε την, και προσέξτε πόσο εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε τις λέξεις και το νόημα!
Οι σχέσεις ανάμεσα στην μητρόπολη και τις αποικίες ήταν πάντα πολύ στενές (θεωρούνταν μεγάλο κακό, να πολεμήσει η μία εναντίον της άλλης, ή να μην στείλει βοήθεια η μία όταν η άλλη κινδύνευε).
Επειδή οι Έλληνες αποίκισαν όλα τα παράλια της Μεσογείου, υπήρχε συχνή επικοινωνία μεταξύ των μητροπόλεων και των αποικιών.
Ελληνικά καράβια, τα οποία μετέφεραν ανθρώπους και εμπορεύματα, πηγαινοέρχονταν συνεχώς μεταξύ μητροπόλεων και αποικιών.
Αυτό βοήθησε να αναπτυχθεί πολύ το εμπόριο σε όλη την Μεσόγειο.
Επειδή οι Έλληνες αποίκισαν όλα τα παράλια της Μεσογείου, υπήρχε συχνή επικοινωνία μεταξύ των μητροπόλεων και των αποικιών.
Ελληνικά καράβια, τα οποία μετέφεραν ανθρώπους και εμπορεύματα, πηγαινοέρχονταν συνεχώς μεταξύ μητροπόλεων και αποικιών.
Αυτό βοήθησε να αναπτυχθεί πολύ το εμπόριο σε όλη την Μεσόγειο.
Όταν άρχισαν να κόβονται τα πρώτα νομίσματα, το εμπόριο αναπτύχθηκε πολύ περισσότερο.
Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκαν και αρκετές πόλεις (μητροπόλεις ή αποικίες), οι οποίες με τον καιρό απέκτησαν μεγάλη δύναμη.
Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκαν και αρκετές πόλεις (μητροπόλεις ή αποικίες), οι οποίες με τον καιρό απέκτησαν μεγάλη δύναμη.
Κάποια από τα πρώτα νομίσματα
|
"Χελώνα", από την Αίγινα
|
"Γλαυξ" (κουκουβάγια), από την Αθήνα
|
Και κάτι ακόμη...
Το ξέρετε πως το λατινικό αλφάβητο κατάγεται από ένα αρχαίο ελληνικό;
Το ελληνικό αλφάβητο στην αρχαϊκή εποχή υπήρχε σε διάφορες παραλλαγές.
Αυτό που επικράτησε τελικά ανάμεσα στους Έλληνες ήταν το αττικό (ιωνικό) αλφάβητο.
Την εποχή του β΄ αποικισμού οι Χαλκιδείς (οι κάτοικοι της Χαλκίδας, στην Εύβοια) είχαν μια δική τους παραλλαγή του ελληνικού αλφαβήτου, στην οποίαν μερικά γράμματα ήταν κάπως διαφορετικά (και έμοιαζαν με το σημερινό λατινικό αλφάβητο).
Όταν οι Χαλκιδείς έφτιαξαν αποικία στην Κύμη της Ιταλίας (Β.Δ. της Νάπολης), μαζί με όλα μεταφέρθηκε φυσικά και η γλώσσα τους με το αλφάβητο.
Το χαλκιδικό αλφάβητο, με τα χρόνια εξαπλώθηκε στην υπόλοιπη ιταλική χερσόνησο, πήρε επιρροές και από το αλφάβητο των Ετρούσκων, και δημιουργήθηκε το λατινικό αλφάβητο, αυτό που γράφουν σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο.
Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε το αττικό αλφάβητο και από κάτω το χαλκιδικό με τα αντίστοιχα γράμματα.
Προσέξτε ότι τα περισσότερα γράμματα είναι όπως τα σημερινά λατινικά:
(Πηγή: eviaportal.gr, Επεξεργασία: Digitalzoot)
